خوێندنەوەی درووست بۆ پێشھاتەکان ئەرکە

14/01/2020 - 19:07 نشر في وتار

عوسمان حمەکریم زەڵمی

( إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِكُمْ ۖ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا / الإسراء : 7 )

تەواوی پێشھات و ڕووداووەکانی ژیان بەپێی یاساو سونەنی جێگیری خوای (خالق و ئامر)، ڕوودەدەن و ئەنجامگیریان دەبێت، جا بڕواکردن و نەکردن ھیچ لە حەقیقەتەکان ناگۆڕێ ، ئەوەی زەرەریان تیا دەکات تەنھاو تەنھا ئەو کەسانەن لە ڕێڕەوەکە لادەدەن، جا چ بە زانین و قەست بێت ، یاخود نەزانین و خۆدانە گێژی.

یەک لەو یاسا و سوننەتە ئیلاھیانەی بۆ گشت ساتێ چەسپاوە بریتیە لە : ( إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا ) ، ئەگەر کاری باشتان کرد بۆ خۆتانە ، وە ئەگەر کاری خراپیشتان کرد بۆ خۆتانە ، وەختێک خراپە دەکەن ئەوا دامێنی خۆتان دەگرێتۆ . جا کاتێک ئەو زەلیلی و كزى و کزۆڵی و زەبوونی ولاوازیەی دوای فەسادو خراپکاریتان، دێت بەسەرتاناو داتان دەچڵەکێنێت و واز لە خراپەو ناپاکی دێنن و دەکەونەوە چاکەکردن، زوو بەرھەمەکەی وەردەگرن و دەبنەوە خاوەنی قودرەت و دەسەڵات و ھەیبەت و نیعمەت، بەدەستخستنی بەرەکاتی ئاسمان و زەوی سەربەرزو شکۆدار دەبن. (عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ يَرْحَمَكُمْ / الاسراء / ٧ ، ٨ ) .

بەڵام ئا لێرەدا ئەوەی گرنگە بۆ ئێمەو حەتمەن دەبێت لەبیرمان بێت ئەوەیە کە خوا سوننەتی خۆی ھەر بەردەوام و باقیە. (وَإِنْ عُدْتُمْ عُدْنَا). گەر ئێوە گەڕانەوە بۆ گەندەڵی و (إفساد) و خۆبەگەورە زانین و لوتبەرزی (عُلو) ، ئەوا ئێمەش دەگەڕێینەوە بۆ یاسای تۆڵەکردنەوە (إنتقام) . واتە ئیتر ئەمە یاساو سوننەتی خوایە بەنیسبەت گشت کەسەوە بڕاوەتەوە.

لەم ڕوانگەوە ئەرکمانە دڵسۆزانە سەرنجێ لە حاڵی خۆمان بدەین و دەمنەدینە گلەیی و درووست بڕوانین، ھەرکات لەناوخۆوە، چ وەک تاک و چ وەکۆ ، کەوتینە بیری چاککردنی حاڵی خراپمان و ناوماڵمان ، وە دەستمان لە خراپەو لوتبەرزی ھێنا ، ئەوكات چاوەڕوانی دەرووی خێری ڕاست و ڕەوای خوایی بین .

ئەوەی کە دەم بەگلەیین و لۆمەی ئەملاولا دەکەین و دەڵێین: بۆچی گەلێکی وا گەورە خاوەنی ماڵێکی سەربەخۆو ئیرادەیەکی ئازاد و سنوورێکی شکۆدار نین؟! دەی دەرمان و دەواکەی ھەرلای خودی خۆمانە. لێرەوە باوردو درووست بڕۆین و بڕوانین بۆ حاڵی گەلانی موسڵمان و ڕووداوەکانی ناوچەکە و جیھان . ھەڵەیە بڵێی چیم پێ دەکرێ ، چونکە ئەرک و بەرپرسیاری فەردی و جەماعیە ، ھەرکەس ئەوەی لە ئەستۆیە کە توانای دەشکێ بەسەریدا تاکو بیکات ، ئەوەی پێی دەکرێ لە چاکە بیکاو، لە خراپەش بەدوور بێت. ( فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِي الْأَبْصَارِ / الحشر : 2 )