قەیرانی ئیجماع لەسەر پرسی جیاكردنەوەی كاری بانگەواز و چالاكی سیاسی

19/11/2019 - 17:24 نشر في وتار

مەولود مراد

سەرچاوەی نەبوونی ئیجماع و كۆدەنگی ناوخۆیی، لە ناوخۆی قەوارە دەعەویە /سیاسیەكەدا، لەسەر پرسی جیاكردنەوەی كاری بانگەواز و چالاكی سیاسی، زۆر هۆكاری دەرونی و كەسی و كەلتوریی و توانایی كارەكتەركانی لەپشتەوەیە، بە پاساوی دوور لەمانەش بیانوسازی بۆ دەكرێت.
بێگومان دابەشبوونی دیدگا و تێگەشتن لەسەر پرۆسەی جیاكردنەوەی هەردوو كایەی كاری بانگەواز و چالاكی سیاسی، لە جۆری جیاوازی نێوان دوو ڕا و تێگەشتنی ئاسایی نیە، كە گریمانەی ئەوە بۆ هەردووكیان بكرێت، دواجار وەك دووڕای جیاواز بۆ یەك ئامانج، بە ئامراز و میكانیزمی جیاواز دەگەنە هەمان دەرەنجام، نەخێر بەڵكو جیاوازی و ناكۆكی نێوان دووجۆر خەیاڵ و بیركردنەوە و عەقڵیەتی كارەكتەر و بەرپرسانی هەناوی یەك قەوارەی دەعەوی/سیاسیە، لەسەر دووڕیانێكی ناكۆك و هاودژی بوون و ڕودانی یان نەبوون و مانەوەی دۆخەكە وەك خۆی، لەم پرسەدا.
بەرلەهەرشتێك بە زەرورەت پێویستە ئاماژە بەوەبكەین، لانیكەم لە ماوەی چوار ساڵی ڕابردوودا، ئەم پرسە جێگەی باس و گفتوگۆ و مشتومڕی گەرمی ناخۆبووە، تەنانەت كۆڕ و سیمینار و دیبەتیشی بۆ سازكراوە، بەڵام دیارە بایی ئەوەندە هۆشیاری و مەعریفەی پێویستی بەرهەم نەهێناوە، كە گریمانە و ئەگەرەكانی وێناكردن و دیمەن و وێنەكان و كردار و ڕەفتار و پێگە و جێگەی كارەكتەرەكانی پاش قەوارە دەعەویە/سیاسەكە، كە ڕەنگە خەمی گەورەی كارەكتەرەكانی" دژ یان لەگەڵ" بێت، لە پرۆسەكە بخاتەڕوو و وابكات هەڵوێستەكانیان لە دەرەوەی زاتیەتی خۆیانەوە، ببنە بەڵگەی واقیعی پشتئەستور بە مەریفە و دەلیل و ئیجماعێكی ناوخۆیی لێبكەوێتەوە.
ئەم پرسە بەرلەوەی كێشەی نێوان حەز و خواست و دیدە لەگەڵ یان دژە تێكگیراو و ناكۆكەكان بێت، كە زۆرجار هەوادارانیشیان دەبنە بانگەوازچی فەیسبوكی بۆ پرسێكی وەها گرنگ و هەستیار، پرسێكی" مەعریفی، زانستی، عەقڵیە" پرسێكە بەدەر و لە سەروی حەز و هیوا خەمڵێنراوەكانی لەگەڵ جیاكردنەوە، یان پێداگری و دەستگرتن بەوەی هەیە و لە هەست و زاكیرەكەی دژە جیاكردنەوەدا جێگیرە.

بنەما مەعریفی و زانستی و عەقڵیەكان، كە ژێرخانی كۆنكرێتی "فیكرەی جیاكردنەوە" پێكدەهێنن، گەرەنتی دورخستنەوە و ڕتكردنەوەی دیاردەی ئینشقاق و جیابوونەوە دەكەن، پرۆسەكە لەحەز و مەیلی كەسیی كارەكتەر و بكەرانی هەردوو كایەكە دوور دەخاتەوە.

زۆر بەكورتی مەبەستمان لە مەعریفە و زانست و عەقڵ پێناسە و دوراییە تەقلیدیەكانی ئەم چەمكانە نیە، بەڵكو دیوە كردەییەكەیانە لەزەین و تێگەشتندا.

مەبەست لە مەعریفە لێرەدا: واتە بەئاسانی دەرك و زانیاری و ئاگایی لەبەردەستە و دەزانرێت، كە ئەم دووكایەی كاری دەعوە و چالاكی سیاسی هەر لەپێناسەوە تا ئامانج لێكجیا و جیاوازن.

هەروەك لەڕووی زانستیەوە، دەتوانرێت بەڕێگای لێكۆڵینەوەی زانستی بگەینە ئەو ئەنجامەی ئەم دووكارە دوو پسپۆڕیی ناو دوو دنیای جیاوازن، هەر لە سەرچاوەی شەرعیەتەوە، وەك ڕەحمەتی سید قوتب ناوی ناوە(مصدر التلقی)، هەتا میكانیزم و خەسڵەتكانی بكەری هەركایەیەكیان.

عەقڵیبوون: مەبەست ئەوەیە، هەموو لایەك عەقڵی بەوە دەشكێت، كە ئەم تێكەڵكردنە لە دروستكرنی كۆمەڵەیەكی دەعەوی/سیاسیدا، مێژوو كردە، نەك پێویستی و زەرورەتەكانی حەقیقەت، بەڵكو بەرهەمی كاردانەوەی كۆمەڵەكانی جوڵانەوەی ئیسلامیە، لە ڕووبەڕووبوونەویاندا بەرامبەر هەلومەج و دۆخێكی تایبەتی جیهانی ئیسلامیی لە نزیك بە سەد ساڵ بەر لەئێستا، مانەوەی ئەم كڵێشە و ڕەوشەی كاری دەعوە و چالاكی سیاسی بەم شێوەیەی ئێستای، لەگەڵ گۆڕانكاریە گەورە و فراوان و فرە ڕەهەندەكانی جیهان بە گشتی و گەلانی موسڵمان بە تایبەتی ناساز و ناكۆكە.

دواجار دەمێنێتەوە بڵیین، لە نێوان دەیان پاساوی جۆربەجۆردا- كە تەنهاخودای باڵادەست ئاگای لە مەرامەكانە- تەنها یەك پاساو ڕاستە و توانای خۆڕاگرتنی دەمێنێ‌، "نە توانینی كۆكبوون و ئیجماع و دەستگرتن بە دید و ڕا كەسیە تایبەتەكانەوە"